Hiëronymus van Beverningk

Hiëronymus van Beverningk (1614-1690) was een van de meest vooraanstaande diplomaten van zijn tijd. Tussen 1650 en 1680 vertrouwden de Staten-Generaal hem diverse belangrijke opdrachten toe, waaronder een aantal onderhandelingen die cruciaal waren voor het beëindigen van de Hollandse Oorlog (1672-1678).

Van Beverningk was in het voorjaar van 1672 een van de Hollanders die werd aangesteld als gedeputeerde te velde van de Staten-Generaal. Zodoende vertrok hij samen met kapitein-generaal Willem III, prins van Oranje, naar de IJssellinie. Toen de Franse invasie in juni 1672 daadwerkelijk plaatsvond werd al snel duidelijk dat deze linie, net als Utrecht, niet verdedigbaar waren. Willem III en Van Beverningk streken neer in het polderland langs de Oude Rijn, tussen Nieuwerbrug en Alphen aan den Rijn.

Van Beverningk oefende grote druk uit op het nabijgelegen Gouda, zijn geboortestad, om mee te werken aan de inundaties tussen de Hollandsche IJssel en de Oude Rijn. Ook voor de inundaties ten noorden van de Oude Rijn, in de polders tussen deze rivier en de (Oude) Meije en de Grecht was steun van Gouda noodzakelijk. Het water in de Hollandsche IJssel zou via de rivier de Gouwe en via de inundaties tussen de Enkele en Dubbele Wiericke noordwaarts stromen en zo bijdragen aan een snelle vorming van de Oude Hollandse Waterlinie. Dat Van Beverningk zich hier zo voor moest inzetten kwam door de grote terughoudendheid van Gouda om mee te werken aan de linie. Mede dankzij Van Beverningk kwam hier verandering in. Het inlaten van water op de Gouwe zorgde voor wateroverlast in de dorpen ten westen van de rivier. Toen boze boeren in juli 1672 Gouda bestormden en het stadsbestuur gijzelden zorgde Van Beverningk er met een dreigende brief – in naam van Willem III – voor dat de rust werd hersteld. De boeren dropen af, maar werden tegen de zin van het stadsbestuur niet noemenswaardig gestraft.

De diplomatieke talenten van Van Beverningk werden door zowel Willem III als de Staten-Generaal gewaardeerd. Hij bemiddelde niet alleen tussen leger en stadsbesturen, ook bracht hij eigengereide waterschappen op één lijn, sprak hij met bondgenoten van de Republiek, en had hij een-op-een gesprekken met de Franse koning Lodewijk XIV. De veelzijdige diplomaat trok zich na het sluiten van de vrede met Frankrijk in 1678 grotendeels terug uit het publieke en politieke leven.

Afbeelding: Portret van Hiëronymus van Beverningk. Schilderij van Jan de Baen, 1670 (Rijksmuseum Amsterdam).